Վերադառնալ «Ոգեշնչում» բաժին

Ոգեշնչման պրոֆիլ

Բանասիրություն

Մանուկ Աբեղյան

1865–1944

Հայ բանասեր, բանահավաք և լեզվաբան։ Գրել է հին հայ գրականության դասական պատմությունը, ուսումնասիրել է «Սասնա ծռեր» էպոսը և մշակել Հայաստանում մինչ օրս գործող ուղղագրության բարեփոխումը։

Մանուկ Աբեղյան

Ակնարկ

Մանուկ Խաչատուրի Աբեղյանը ծնվել է 1865 թվականի մարտի 17-ին Նախիջևանի Աստապատ գյուղում։ Սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, ապա՝ Յենայի, Լայպցիգի, Բեռլինի և Փարիզի համալսարաններում։ Եղել է Երևանի պետական համալսարանի առաջին պրոֆեսորներից և Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադիր անդամներից։ Նրա աշխատանքները ընդգրկում են հայ լեզվի ուղղագրությունը, հնչյունաբանությունը, բառագիտությունը և հին հայ գրականության պատմությունը։ Աբեղյանի մշակած ուղղագրական բարեփոխումը մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանում։ Մահացել է 1944 թվականին Երևանում։ ՀՀ ԳԱԱ Գրականության ինստիտուտը կրում է նրա անունը։

Կենսագրություն

Մանուկ Խաչատուրի Աբեղյանը ծնվել է 1865 թվականի մարտի 17-ին Նախիջևանի Աստապատ գյուղում։ Սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, ապա՝ Յենայի, Լայպցիգի, Բեռլինի և Փարիզի համալսարաններում։ Եղել է Երևանի պետական համալսարանի առաջին պրոֆեսորներից և Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադիր անդամներից։ Նրա աշխատանքները ընդգրկում են հայ լեզվի ուղղագրությունը, հնչյունաբանությունը, բառագիտությունը և հին հայ գրականության պատմությունը։ Աբեղյանի մշակած ուղղագրական բարեփոխումը մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանում։ Մահացել է 1944 թվականին Երևանում։ ՀՀ ԳԱԱ Գրականության ինստիտուտը կրում է նրա անունը։

Գրքեր

  • Հայոց հին գրականության պատմություն
  • Ժամանակակից հայերենի քերականություն
  • Հայ ժողովրդական հավատալիքները

Ձեռքբերումներ

Հին հայ գրականության պատմություն

Հեղինակել է «Հայոց հին գրականության պատմություն» երկհատորյակը՝ հին հայ գրականության ստանդարտ ակադեմիական հիմքը։

«Սասնա ծռեր» էպոսի ուսումնասիրություն

Խորությամբ ուսումնասիրել և համակարգել է հայ ժողովրդական էպոսի տարբերակները՝ դարձնելով այն գիտական հետազոտության առարկա։

Ուղղագրական բարեփոխում

Եղել է Հայաստանում մինչ օրս գործող բարեփոխված հայերեն ուղղագրության հիմնական մշակողը։

Բանահյուսություն և լեզվաբանություն

Գրել է մոտ 200 լեզվաբանական աշխատանք՝ ժամանակակից հայերենի քերականությունից մինչև բարբառագիտություն և բառարանագրություն։

Գիտեի՞ր...

Գիտեի՞ր...

ՀՀ ԳԱԱ Գրականության ինստիտուտը կրում է Մանուկ Աբեղյանի անունը։

Գիտեի՞ր...

Նա եղել է Երևանի պետական համալսարանի առաջին պրոֆեսորներից մեկը։

Գիտեի՞ր...

1965 թվականին ԽՍՀՄ-ը թողարկել է նվիրական նամականիշ՝ նրա 100-ամյակի առթիվ։

Գիտեի՞ր...

Աբեղյանի ուղղագրական բարեփոխումը մինչ օրս Հայաստանի պաշտոնական ուղղագրությունն է։

Երբեմնի խոսքեր

«Լեզուն և գրականությունը ազգի հիշողությունն են, որոնք պետք է ուսումնասիրվեն գիտական խստությամբ և սիրով։»

Տեսանյութեր

Մանուկ Աբեղյան — կյանք և գիտական ժառանգություն

Տեսադարք — շուտով

Ժամանակագրություն

  1. 1865

    Ծնունդ

    Ծնվել է Աստապատ գյուղում (Նախիջևան)։

  2. 1893–1898

    Եվրոպական ուսում

    Սովորել է Յենայի, Լայպցիգի, Բեռլինի և Փարիզի համալսարաններում։

  3. 1906–1912

    Լեզվաբանական հիմնարար աշխատանքներ

    Հրատարակել է ժամանակակից հայերենի քերականության և շարահյուսության կարևոր աշխատությունները։

  4. 1919

    ԵՊՀ պրոֆեսոր

    Եղել է Երևանի պետական համալսարանի առաջին պրոֆեսորներից մեկը։

  5. 1943

    Ակադեմիայի հիմնադրում

    Դարձել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հիմնադիր անդամ։

  6. 1944

    Մահ

    Մահացել է Երևանում։ Հետմահու լույս են տեսել նրա հիմնարար հատորները։

Ի՞նչ կարող ենք սովորել նրանից

Սա կենսագրություն չէ. այս բաժինը ցույց է տալիս, թե ինչ արժեքներ և հմտություններ կարող ենք վերցնել այս մարդու կյանքից։

Խոր ուսումնասիրություն

Մեծ գիտական աշխատանքը սկսվում է լեզվի, պատմության և մշակույթի համբերատար ուսումնասիրությունից։

Սեր դեպի գիտելիք

Աբեղյանը ցույց է տվել, որ ազգային ժառանգությունը պահպանվում է գիտելիքի և հետազոտության միջոցով։

Հետևողականություն

Հարյուրավոր աշխատանքներ և տասնամյակների աշխատանք են պետք մեծ ձեռքբերումների համար։

Լեզվի արժեք

Լեզուն ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլև ազգի հիշողություն և ինքնություն։